ਜੀਵ ਖਚਤ ਹੋ ਕੇ ਦੂਜੇ ਭਾਉ ਵਿਚ ਵਰਤਦਾ ਹੋਇਆ ਤ੍ਰੈਤ-ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲੇ ‘ਆਤਮਾ’ ਅਥੁਵਾ ‘ਪਰਮਾਤਮਾ’ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣਜਾਣ ਅਥਵਾ ‘ਅੰਨਾ-ਬੋਲਾ’ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮਨ, ‘ਅੰਨ੍ਹਾ’ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਸਦੀ ‘ਆਤਮਿਕ ਜੋਤ’ ਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

‘ਬੋਲਾ’ ਅਥਵਾ ‘ਸਬਦ ਨ ਸੁਣਈ’ - ਮਨ, ‘ਬੋਲ੍ਹਾ’ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਅੰਤਰ ਆਤਮੇ ‘ਅਨਹਦ ਧੁਨੀ’ ਨੂੰ ਸੁਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

ਸੁਨਣਾ ਅਸੀ ਸਰੀਰਕ ਕੰਨਾਂ ਦਾ ਕਰਤਬ ਸਮਝੀ ਬੈਠੇ ਹਾਂ ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ‘ਸੁਨਣਾ’ - ਸੁਰਤੀ ਨੂੰ ਨੌਂ ਗੋਲਕਾਂ ਤੋਂ ਉਚੀ ਚੁਕ ਕੇ, ‘ਅਨੁਭਵ’ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਹੀ ਧੁਨਾ ਨੂੰ ਸੁਣਾਨ ਲਈ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਦੁਆਰਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਆਤਮੇ ‘ਅਨੁਭਵ’ ਖੁਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।